czwartek, 1 marca 2012

Rekreacja a sport

          A więc jaka jest różnica pomiędzy sportem i rekreacją? W jaki sposób można zdefiniować te dwa pojęcia? W odpowiedzi na te pytania, pozwolę sobie na przytoczenie fragmentu mojej pracy licencjackiej...

Rekreację należy określić jako aktywny wypoczynek. Słowo „rekreacja” pochodzi od łacińskiego „recreo”, co oznacza odnawiać, ożywiać i pokrzepiać[1]. Jest to jedna z wielu form działania, wybrana dobrowolnie przez człowieka z tytułu indywidualnych zainteresowań oraz dla własnej satysfakcji, która podejmowana jest poza obowiązkami zawodowymi, domowymi i społecznymi, w czasie wolnym od pracy. Problem rekreacji zyskuje coraz większe znaczenie, co związane jest ze skracaniem czasu pracy, podnoszeniem poziomu życia oraz wymaganiami współczesnego człowieka. Rekreacja daje również możliwość przeciwdziałania sytuacjom stresowym oraz zapobiega rozwojowi chorób cywilizacyjnych. Szczególnym rodzajem rekreacji jest rekreacja ruchowa, która jest czynnym wypoczynkiem i jednocześnie rozrywką. Zwiększa ona jeszcze bardziej aktywność człowieka w czasie wolnym od obowiązków, wzbogaca osobowość, rozwija zainteresowania, a poza tym doskonale przeciwdziała złym skutkom życia w wysoko rozwiniętej cywilizacji i rozładowuje stany napięcia nerwowego. Rekreacja służy odbudowie sił psychofizycznych[2]. Sylwia Toczek Werner w książce „Podstawy rekreacji i turystyki”, przedstawia rekreację w trzech różnych aspektach[3]:
  • jest to zespół zachowań, które człowiek realizuje w swoim czasie wolnym,
  • jest to proces wypoczynku człowieka, a więc regeneracja sił biologicznych oraz odnowa produkcyjnych i twórczych zdolności w związku z ciągle rosnącą intensyfikacją życia,
  • jest to dynamicznie rozwijające się zjawisko społeczno-ekonomiczne, którego podstawę wzrostu dochodów ludności, zwiększenie zasobów czasu wolnego oraz ujawnianie się i różnicowanie związanych z nim form zachowań ludzi.
            
            Zasięg znaczeniowy pojęcia rekreacji jest bardzo duży. Są to czynności zarówno łatwe i mało intensywne pod względem wysiłku fizycznego, jak i działania doraźnie odświeżające, czy lekko pobudzające układ psychosomatyczny człowieka żyjącego w warunkach ograniczonej aktywności fizycznej, a także zachowania bardzo intensywne. długotrwałe, trudne, zamierzające do rewitalizacji dobrostanu psychofizycznego. Rekreacja charakteryzuje się pewnymi charakterystycznymi właściwościami, do których zaliczamy aktywność, dobrowolność, bezinteresowność i przyjemność z jej uprawiania. Aktywność jest cechą, która zaprzecza bezczynności. Rekreacja to nie tylko bieganie, żeglowanie czy jazda na rowerze, ale również zadania myślowe, oglądanie dzieł sztuki czy kontemplowanie. Jest istotnym składnikiem stylu życia i podstawowym czynnikiem sprawności człowieka. Dobrowolność w rekreacji daje możliwość swobody w doborze różnych jej form, bez przynależności do różnego typu organizacji i stowarzyszeń. Rekreację podejmuje się zgodnie z zainteresowaniami, dla samej satysfakcji, a pozatym jest powszechna, czyli dostępna dla wszystkich niezależnie od płci, wieku, stopnia usprawnienia ruchowego czy umysłowego. Bezinteresowność oznacza brak motywów ekonomicznych w aspekcie podejmowania rekreacji. Przyjemność natomiast, zdefiniować możemy jako składnik jakości rekreacji, zadowolenie i spełnienie oczekiwań związanych z wybraną formą aktywności[4]. Wolańska zaznacza, że to „nie rodzaj zajęć decyduje o tym, czy jest to aktywność rekreacyjna, ale kontekst psychospołeczny, a więc czy są to zajęcia dobrowolne, czy sprawiają przyjemność, czy spełniają oczekiwania i zainteresowania, jakie są motywy podejmowania danej czynności, czy wpływają na osobowość w sposób pozytywny, rozwijający”[5].






           Dobrowolną  i świadomą działalnością człowieka jest także sport, który służy zaspokajaniu pewnych potrzeb: zabawy, rywalizacji, czy doskonalenia cech psychofizycznych. Sport wyraża się poprzez ćwiczenia i gry, które posiadają swoje normy, zasady oraz prawidła (przepisy). To właśnie obecnością określonych reguł i zasad sport różni się od typowej rekreacji. Sprzyja również utrzymaniu zdrowia oraz kształtuje charakter i rozwija cechy osobowościowe: silną wolę, wytrwałość, zdyscyplinowanie, poczucie wspólnoty i koleżeństwa. Nieco inną odmianą jest sport kwalifikowany, którego nadrzędnym celem jest osiąganie jak najlepszych wyników sportowych, na zawodach różnego szczebla o zasięgu regionalnym, krajowym, światowym czy olimpijskim. Podążanie za wynikiem wymaga odpowiedniego przygotowania, zarówno tego ogólnego jak i specjalistycznego, oraz długotrwałego i intensywnego treningu prowadzonego pod okiem specjalistów[6]. W podobny sposób sport definiuje Wolańska: „działalność człowieka celowa, ujęta w reguły, ukierunkowana na podnoszenie sprawności fizycznej przybierająca postać walki z sobą samym lub z przeciwnikiem, ale która zawiera też pierwiastek zabawy. Aktywność sportowa występuje pod postacią albo wysoce skomplikowanych umiejętności technik sportowych lub nadzwyczajnego wysiłku fizycznego, z przestrzeganiem zasad fair play, które to zmaganie obserwowane są przez widzów. Ze względu na cel rozróżnia się sport wyczynowy, w którym dąży się do osiągnięcia możliwie najlepszego wyniku sportowego, i „sport dla wszystkich” (rekreacja ruchowa), którego celem jest podnoszenie potrzebnej dla zdrowia sprawności i kondycji fizycznej, odprężenia i przyjemności”[7]. Łącząc pojęcia sportu i rekreacji powstaje termin sport rekreacyjny. Sport rekreacyjny jest również formą czynnego wypoczynku, który służy odprężeniu i regeneracji sił po pracy, a jednocześnie pomaga utrzymać sprawność fizyczną oraz dobry stan zdrowia. W sporcie rekreacyjnym również występuje element rywalizacji. Współzawodnictwo w tym przypadku staje się bardzo istotnym czynnikiem motywującym[8]. W sporcie rekreacyjnym działanie jest celowe i ujęte w reguły, jednakże istotnym jest, aby zawierało też pierwiastek zabawy.

           Ważne jest, ażeby ustalanie proporcji wszystkich praktykowanych działań w czasie wolnym (także sportu i rekreacji) było tak ukierunkowane, aby odpoczynek był możliwie najbardziej racjonalny, zabawa na dobrym poziomie kulturalnym, a zajęcia kształtujące naprawdę wzbogacały osobowość.

Opracowanie własne - fragment mojej pracy licencjackiej "Kolarstwo zjazdowe - Downhill - jako nowa forma rekreacji i sportu". Zabrania się kopiowania bez zgody autora.

Zobacz również:
1. Podział rekreacji i jej formy,
2. Funkcje rekreacji w życiu współczesnego człowieka,
3. Metody badawcze stosowane dla oceny potrzeb rekreacyjnych oraz stopnia ich zaspokojenia.



[1] T. Wolańska, Rekreacja ruchowa i turystyka, Wydawnictwo AWF, Warszawa 1989, s. 9
[2] D. Matyja, Pojęcia sportu i rekreacji – PWN Leksykon – Sport, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 207
[3] S. Toczek-Werner, Podstawy rekreacji i turystyki, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2005, s. 11
[4] S. Toczek-Werner, Podstawy rekreacji i turystyki, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2005, s. 10
[5] T. Wolańska, Leksykon sport dla wszystkich – rekreacja ruchowa, Wydawnictwo AWF, Warszawa 1997, s. 59
[6] D. Matyja, Pojęcia sportu i rekreacji – PWN Leksykon – Sport, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s., 228-229
[7] T. Wolańska, Leksykon sport dla wszystkich – rekreacja ruchowa, Wydawnictwo AWF, Warszawa 1997, s. 65-66
[8] D. Matyja, Pojęcia sportu i rekreacji – PWN Leksykon – Sport, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 207, 228-229

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz