czwartek, 17 marca 2011

Metody badawcze stosowane dla oceny potrzeb rekreacyjnych oraz stopnia ich zaspokojenia.

Przez metodę badawczą rozumieć należy „zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego”- w tym przypadku problemem będą potrzeby rekreacyjne.

Nie należy jednak mylić metod badawczych z technikami badawczymi. Techniki badań są czynnościami określonymi przez dobór odpowiedniej metody i przez nią uwarunkowanymi. Możemy zatem stwierdzić, że metoda badawcza jest pojęciem szerszym i podporządkowuje sobie określenie techniki badawczej. Technika badawcza ogranicza się do czynności pojedynczych, pojedynczo jednorodnych. Metoda natomiast zawiera w sobie szereg działań o różnym charakterze.
           
Klasyfikacja metod, technik badawczych uwzględnia różne kryteria: kryterium celów, użyteczności, czasu, metodyki postępowania:

Cele:
Eksploracyjne
Opisowe
Wyjaśniające
Użytek:
Podstawowe

Stosowane:
-działania
-projekt
-ewaluacja
Czas:
Przekrojowe

Dyplomowe:
-panel
-powtarzalne serie
-podłużne (analizy, kohorty)

Studium przypadku
Metodyka:
Ilościowe:
-eksperyment
-sondaż
-analiza treści
-statystyki rzeczywistości

Jakościowe:
-badania terenowe
-porównawczo historyczne



Żadna z metod nie występuje jednak w stanie czystym. Bardzo często mamy do czynienia z mieszaniną różnych metod. Jest to oczywiście zjawisko konieczne i pożyteczne gdyż, stanowi ono źródło dodatkowej wiedzy oraz zwiększa rzetelność badań.

Każda metoda badawcza wymaga narzucenia z góry określonego celu jaki ma zostać zrealizowany. Tutaj głównym celem będzie ocena potrzeb rekreacyjnych oraz stopień ich zaspokojenia.

Oczywiście nie każda metoda badawcza będzie odpowiednia dla oceny potrzeb rekreacji. Metody badań jakie można zastosować w odniesieniu do rekreacji (z lepszym lub gorszym skutkiem) to:
  • Eksperyment
  • Metoda monografii
  • Metoda indywidualnych przypadków
  • Metoda sondażu diagnostycznego (sondaż ankietowy / sondaż na grupie reprezentatywnej)
  • Metoda badań panelowych
  • Metoda historyczno porównawcza

W powyższych metodach można zastosować takie techniki jak obserwacja, wywiad, ankieta, badanie dokumentów, analiza treści, techniki projekcyjne.

Metody, które najlepiej sprawdzą się w ocenie potrzeb rekreacyjnych to:

METODA EKSPERYMENTU
Eksperyment jest metodą naukowego badania określonego wycinka rzeczywistości, polegający na wywołaniu lub tylko zmienieniu przebiegu procesów przez wprowadzenie do nich jakiegoś nowego czynnika i obserwowaniu zmian powstałych pod jego wpływem (W. Zaczyński 1968). Eksperyment a więc zbieranie danych w warunkach kontrolowanych stwarza duże szanse poznania potencjalnych potrzeb rekreacyjnych, które zostają wyzwolone i uruchomione za pomocą nowego czynnika oraz umożliwia poznanie teoretycznych możliwości i poziomu zaspokojenia owych potrzeb. Wyniki prawidłowo przeprowadzonego eksperymentu stanowią podstawę do ustalenia takich programów, metod i sposobów działania dla potrzeb rekreacyjnych społeczeństwa, których stosowanie umożliwi ich zaspokojenie. Wyróżniamy eksperyment terenowy oraz laboratoryjny.

METODA INDYWIDUALNYCH PRZYPADKÓW
Metoda indywidualnych przypadków jest sposobem badań polegającym na analizie jednostkowych losów ludzkich. Metoda ta w przypadku rekreacji służy zdobyciu tych informacji o potrzebach rekreacyjnych i ich zaspokojeniu, które nie mogą być uzyskane za pomocą innych metod badań. Techniką badawczą będzie w tym przypadku wywiad. Wywiad pomaga w zapoznaniu się z opinią i doświadczeniami badanego w odniesieniu do rekreacji. Poprzez wywiad możemy się dowiedzieć jakie konkretne potrzeby rekreacyjne ma badany, w jakim stopniu są one zaspokojone a także w jaki sposób mogą zostać zaspokojone. Wyróżniamy wywiady kwestionariuszowe(ankietowe) zamknięte, otwarte oraz swobodne. Plusem tej metody jest bezpośredni kontakt z uczestnikiem rekreacji.       

METODA SONDAŻU DIAGNOSTYCZNEGO
W tej metodzie możemy zastosować takie techniki badawcze jak: wywiad, ankieta, analiza dokumentów osobistych, techniki statystyczne. Dzięki metodzie sondażu diagnostycznego możliwe jest poszukiwanie aktualnych i przyszłych uwarunkowań zaspokojenia potrzeb rekreacyjnych. Metoda sondażu diagnostycznego pozwala gromadzić wiedzę m.in. o dynamice rozwoju rekreacji, opiniach i poglądach wybranych grup społecznych na temat stopnia zaspokojenia ich potrzeb rekreacyjnych czy też o nasilaniu się i kierunkach rozwoju działań rekreacyjnych- oczywiście w oparciu o odpowiednio dobraną grupę reprezentującą, która ma jakiś kontakt z rekreacją.

METODA PANELOWA
Inaczej są to badania powtarzalne, oparte na zasadach empirycznych- a więc związane z doświadczeniem, obserwacją. Służą one badaniom zmian, np. potrzeb rekreacyjnych oraz zmian stopnia ich zaspokojenia pod wpływem naturalnego upływu czasu i naturalnych okoliczności. Metoda ta dopuszcza również świadome kształtowanie wydarzeń, tzn. celowe wprowadzenie czynnika eksperymentalnego. Znaczenie metody panelowej polega na tym, że jej racjonalne stosowanie umożliwia dokonanie analizy porównawczej różnych składników, relacji i aspektów badanej rzeczywistości, np. co sądzą badani o ofercie rekreacyjnej ich miejsca zamieszkania, czy spełnia ona ich oczekiwania oraz w jakim stopniu te oczekiwania czy też potrzeby zaspokaja. Badacz stosuje w ramach metody panelowej technikę wywiadu, obserwacji, analizy dokumentów i wytworów. Metoda panelowa pozwala nie tylko porównać powstałe w różnych okresach poglądy i zachowania rekreantów, lecz także dotrzeć do ich korzeni. Poglądy i zachowania rekreantów są rezultatem poznawania i przeżywania oraz oceniania konkretnych sytuacji i obiektów użyteczności rekreacyjnej a co za tym idzie – odzwierciedlają ich treść. Mają zatem charakter etapowy. Omawiana metoda ustala treść poglądów, zachowania i potrzeby rekreantów w konkretnej sytuacji i jednocześnie stwarza podstawę do określenia kierunku zmian ich aspiracji, powstających pod wpływem doświadczenia rekreacyjnego. Dzięki umiejętnemu stosowaniu metody panelowej można wykryć wpływ doświadczenia rekreacyjnego na zaspokojenie potrzeb poznawczych, emocjonalnych, fizycznych i zdrowotnych uczestników rekreacji. 

Do metod badawczych często zaliczane są również niektóre techniki badawcze. Są to m.in.:
           
OBSERWACJA
Obserwacja ma bardzo szerokie zastosowanie w badaniach. Obserwując jedną osobę lub grupę rekreantów możemy ustalić fakty oraz zdarzenia. Wyróżniamy obserwację bierną i czynną lub inaczej: zewnętrzną i uczestniczącą. Przy obserwacji biernej nie ingerujemy w żaden sposób w sytuację. W tej sytuacji obserwowani nie wiedzą, że są obiektem obserwacji. Wówczas zachowują się naturalnie, nie zmieniając świadomie swojego zachowania. Obserwacja czynna, czy też uczestnicząca ma miejsce wtedy gdy badający staje się uczestnikiem badanej zbiorowości i jest przez nią akceptowany. Polega ona na rozmowie. Pytania należy tak formułować aby nakierować badanych do zajęcia określonego stanowiska. Obserwujemy zachowanie badanych, które zostało przez nas wywołane dyskusją. Mając kontakt z uczestnikami rekreacji, prowadząc z nimi konwersacje dość łatwo będzie poznać ich zdanie i stosunek do rekreacji. Odpowiednio kierując rozmową dotrzemy do tego jakie są ich potrzeby rekreacyjne, czy w ogóle owe posiadają oraz w jakim stopniu i przez co są one zaspakajane.

            ANALIZA WTÓRNA
Jest to po prostu zbieranie, przetwarzanie, analizowanie, weryfikowanie zebranych i istniejących już danych (informacji).
           
Źródła:
  • „Badania społeczne w praktyce” – Earl Babbie, PWN Warszawa 2003
  • „Zasady badań pedagogicznych- strategie ilościowe i jakościowe” – T. Pilch, T. Bauman, ŻAK Warszawa 1995
  • „Zasady badań pedagogicznych” – T. Pilch, ŻAK Warszawa 1995
  • Internet
  • Wiedza własna

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz